مصطفى النوراني الاردبيلي
253
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
پوست شاخههاى زبان گنجشك داراى طعم تلخ قابض و اثر تببر و خلطآور است . برگ درخت زبان گنجشك داراى اثر درمانى ملينى و مسهلى رفع رماتيسم و نقرس بوده مدر و معرق مىباشد . در استعمال خارج جوشانده 40 تا 125 در هزار برگ و ريشه گياه به صورت لوسيون و ضماد مورد استفاده قرار مىگيرد . مان افىسينال مسهلى است ملايم و چون طعم مطبوع دارد و تهوع و دلپيچه نيز ايجاد نمىكند ، بهترين مسهل براى اطفال به حساب مىآيد . براى مان خاصيت ضد راشىتيسم نيز ذكر شده است . معمولًا مان را در موقع مصرف در شير گرم يا آب گرم حل مىكنند و سپس مصرف مىنمايند مان در فرمول بعضى شربتها وارد مىگردد . اين گياه در ايران نسبتا كم ولى به علت ظاهر زيبا و گلهاى سفيد و مجتمعى كه دارد در بعضى باغها پرورش مىيابد . « 1 » زبان گنجشك كه شكل درخت زيبايى است كه زياد بلند مىشود پوست آن خاكسترى رنگ و ليز و براق است . شاخههاى آن دراز است و به آسانى خم نمىشود و نمىشكند . برگهاى آن متقابل مثل اره دندانهدار است . گلهاى آن قبل از برگهاى آن ظاهر مىشود ، سبز رنگ و به شكل خوشه انگور است . برگهاى درخت زبان گنجشك به مقدار 25 تا 30 گرم در يك ليتر آب براى نقرس و رماتيسم مفيد است . تاكنون نتايج بسيارى از اشخاص مبتلا به اين دو مرض فقط به اين دمكرده ساده شفا يافتهاند و خود را سالم و تندرست ديدهاند . دمكرده برگ زبان گنجشك ادرارآور است از اين جهت كسانى كه ورم كليه يا شن و سنگ كليه و مثانه دارند يا به استسقا مبتلا هستند با آن معالجه شدهاند . برگهاى زبان گنجشك را در خرداد و تير مىچينند و برگچههاى آنها را در سايه
--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، ج 2 ، ص 301 - 296 .